Ανοιχτή κοινωνία μέχρι ποιο σημείο; Σώτη Τριανταφύλλου

Το πρώτο μεταναστευτικό κύμα προς την Ελλάδα, παρότι προκάλεσε κραδασμούς –ξάφνιασμα, σπασμωδικές αντιδράσεις, μεμονωμένα επεισόδια ξενοφοβίας– κατέληξε σε σχετική κοινωνική ειρήνη: οι μετανάστες –Αλβανοί και Ανατολικοευρωπαίοι– «έμοιαζαν» με τους Έλληνες, προέρχονταν από συγγενικούς πολιτισμούς· μεγάλο τους μέρος όχι μόνον δεν είχε «επιθετική» θρησκεία, δεν είχε καθόλου θρησκεία. Το πιο πρόσφατο μεταναστευτικό κύμα είναι διαφορετικό και οι συνέπειές του δεν μπορούν να ερμηνευτούν με τους όρους του 1990. Όπως λοιπόν δεν πιστεύω στην αντιπαράθεση του Καρλ Σμιτ μεταξύ Freund και Feind –«φίλων» και «εχθρών»– έτσι δεν μπορώ να πιστέψω στο πλήρες κοσμοπολιτικό άνοιγμα, στην κατάργηση των συνόρων. Κι αυτό μολονότι πολύ θα το ήθελα για μια σειρά ανθρωπιστικούς λόγους – επίσης, θα με βόλευε στα ταξίδια. Το να μιλάμε για παγκόσμια κοινότητα είναι αριστερίστικη ρητορική, εκμηδενισμός της ιδέας της κοινότητας.
Οι άνθρωποι συσπειρώνονται με άλλους και «μένουν μαζί» με άλλους ως κοινωνικά όντα υπό τον όρον να υπάρχει πάντα ένα κοινά αποδεκτό σύνορο ανάμεσα στους μεν και τους δε. Οι «μεν» είναι «η δική μας» ταυτότητα, οι «δε» είναι οι διαφορετικές ταυτότητες που καθορίζουν τη δική μας. Κάθε σπίτι έχει μια πόρτα την οποία χτυπάς για να μπεις. Η «διαφορετικότητα» (μια λέξη που έχει υποφέρει πολύ από τους politically correct, όπως άλλωστε οι περισσότερες λέξεις) είναι το αναγκαίο συμπλήρωμα της ταυτότητας: είμαστε αυτό που είμαστε, με τον τρόπο με τον οποίον είμαστε, σε σύγκριση αυτού που δεν είμαστε και του τρόπου με τον οποίον δεν είμαστε. Κάθε κοινότητα συνεπάγεται μια σχετική «περίφραξη», έναν τρόπο συνύπαρξης που είναι επίσης τρόπος διαχωρισμού από το «έξω». Ένα «εμείς» που δεν περιορίζεται από ένα «αυτοί», «οι άλλοι», χάνει την έννοιά του.
Σε ποιο βαθμό ο πλουραλισμός (άλλη μια ταλαιπωρημένη λέξη) προεκτείνει την ιδέα της κοινότητας; Μπορεί μια κοινότητα να επιζήσει αν τεμαχίζεται σε υποκοινότητες που απορρίπτουν τους θεμελιακούς κανόνες της κοινοτικής ζωής; Γνωρίζουμε ήδη μια περίπτωση πλουραλιστικής κοινότητας: τις Ηνωμένες Πολιτείες. Μπορούν οι ΗΠΑ να χρησιμεύσουν ως πρότυπο που να μας δείξει πώς θα εξελιχθεί στην Ευρώπη ο μετασχηματισμός των εθνικών κρατών και του πολυεθνοτικού ανοίγματος; Όχι, δεν μπορεί. Η περίπτωση των ΗΠΑ είναι διαφορετική και τα προβλήματά της δεν είναι αυτά που αντιμετωπίζει η Ευρώπη σήμερα. Ο λεγόμενος Νέος Κόσμος είναι ένας κόσμος «νεοφερμένων»: η εισροή μεταναστών στις ΗΠΑ υπήρξε πράγματι μαζική· όμως εκείνοι οι νεοφερμένοι έβρισκαν στον Νέο Κόσμο απεραντοσύνη, επιζητούσαν καινούργια πατρίδα και γίνονταν Αμερικανοί με προθυμία και ανυπομονησία. Το «χωνευτήρι» υποδέχτηκε 100.000.000 μετανάστες και λειτούργησε για πάνω από έναν αιώνα. Αντιθέτως, ο «παλιός κόσμος» –η Ευρώπη– δεν διαθέτει χώρο εδώ και πολύ καιρό· εξάλλου, σήμερα, ο ερχομός μεταναστών στην Ευρώπη γίνεται σε διαφορετικό κοινωνικό περιβάλλον από εκείνο των μεταναστών στην Αμερική. Οι ΗΠΑ δεν δημιουργήθηκαν ως έθνος που θα υποδεχόταν και θα απορροφούσε άλλα έθνη: δημιουργήθηκε εξαρχής ως «έθνος εθνοτήτων». Αντιθέτως, τα ευρωπαϊκά κράτη είναι «έθνη» τα οποία αντιμετωπίζουν μεταναστευτικές πιέσεις και αμφισβήτηση της εθνικής τους ταυτότητας. Έτσι, η αμερικανική εμπειρία δεν μας βοηθά να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα. Οι δυτικοευρωπαίοι ανησυχούν, αισθάνονται εισβολή και αρχίζουν να αντιδρούν.

Πρόκειται για ρατσισμό; Ο ρατσισμός είναι μια αφοριστική, επιφανειακή και απλοϊκή κατηγορία. Οι άνθρωποι που κατηγορούνται για ρατσισμό ενώ δεν είναι ρατσιστές εξοργίζονται και τελικά γίνονται ρατσιστές: ο πειρασμός του ρατσισμού είναι μεγάλος στην καθημερινότητα της Δύσης. Το φάσμα των αντιδράσεων που προκαλούν οι νεοφερμένοι είναι ευρύ και σύνθετο. Σε πολλές περιπτώσεις, η αντίδραση μπορεί να ερμηνευτεί εύκολα σαν μια υπεράσπιση των θέσεων εργασίας και του μισθού (μιας και οι νεοφερμένοι μετανάστες είναι «φτηνότεροι»). Οι περιπτώσεις της ξενοφοβίας έπονται: στην αρχή εμφανίζεται αίσθημα ανασφάλειας και λανθάνουσας απειλής· αργότερα το αίσθημα εξελίσσεται σε αντίδραση, σε απόρριψη του αλλοδαπού. Από το σημείο αυτό αρχίζει ο ρατσισμός.
Στη σημερινή Ευρώπη, η ξενοφοβία εστιάζει στους Αφρικανούς και ισλαμιστές. Μπορούμε να εξηγήσουμε το γεγονός ως «απλό», «σκέτο» ρατσισμό; Προφανώς όχι. Από «εθνοτική» άποψη, οι Ασιάτες –Κινέζοι, Ιάπωνες, Κορεάτες κ.λπ.– δεν είναι, για τους λευκούς Ευρωπαίους, λιγότερο διαφορετικοί από τους Αφρικανούς. Ακόμα και οι Ινδοί δεν είναι «σαν εμάς»: δεν μοιάζουμε. Κι όμως, ούτε οι Ασιάτες, ούτε οι Ινδοί προκαλούν, γενικά μιλώντας, αντιδράσεις απόρριψης ακόμα κι όταν είναι πάρα πολλοί (όπως οι Ασιάτες στις ΗΠΑ και οι Ινδοί στη Βρετανία). Επιπροσθέτως, οι Ασιάτες δεν αφορμοιώνονται ευκολότερα από τους Αφρικανούς. Μάλλον λοιπόν, η ευρωπαϊκή ξενοφοβία εστιάζει στους Αφρικανούς και στους Άραβες, κυρίως όταν είναι, ή «φαίνονται», μουσουλμάνοι. Πρόκειται για πολιτιστικοθρησκευτικό αντανακλαστικό. Η ασιατική κουλτούρα είναι μεν «παράξενη», παραμένει όμως στα μάτια των δυτικών «εκκοσμικευμένη» υπό την έννοια ότι δεν χαρακτηρίζεται από φανατισμό ή θρησκευτική αγωνιστικότητα.

Αντιθέτως, η ισλαμική κουλτούρα έχει αυτά τα χαρακτηριστικά. Ακόμα κι όταν δεν υπάρχει φανατισμός, η θεώρηση του κόσμου είναι θεοκρατική, δεν αναγνωρίζει διαχωρισμό κράτους και Εκκλησίας, πολιτικής και θρησκείας. Στο διαχωρισμό αυτό θεμελιώνεται, λίγο-πολύ, η δυτική πολιτεία. Επιπλέον, το κοράνι δεν αναγνωρίζει τα ατομικά δικαιώματα –που αποτελούν επίσης θεμέλιο της δυτικής δημοκρατίας– ως δικαιώματα οικουμενικά και απαραβίαστα. Κι εδώ έγκειται το πρόβλημα. Οι περισσότεροι δυτικοί δεν βλέπουν τους μουσουλμάνους σαν «απίστους» (διότι δεν βλέπουν τον κόσμο μέσα από το πρίσμα του θεού)· οι μουσουλμάνοι όμως θεωρούν τους δυτικούς «απίστους».
Μέχρι ποιο σημείο λοιπόν η ανεκτική κοινωνία πρέπει να προσαραμόζεται όχι μόνον στους «πολιτιστικά ξένους» αλλά και σε όσους διακηρύσσουν την επιθετικότητά τους; Με άλλα λόγια, μπορεί ο πλουραλισμός να δεχτεί την ίδια του την εξάρθρωση, τη ρήξη της πλουραλιστικής κοινότητας; Το ερώτημα μοιάζει μ’ εκείνο της θεωρίας της δημοκρατίας: μπορεί η δημοκρατία να επιτρέψει την ίδια της την καταστροφή; Μπορεί να δεχτεί να αναδείξουν οι πολίτες της ένα δικτάτορα;
Όσοι υποστηρίζουν ότι η ποικιλία των πεποιθήσεων, όσο φανατικές και να είναι αυτές, «εμπλουτίζει» την κοινωνία μας, είναι απλώς ανόητοι. Υπάρχει ένα σημείο πέρα από το οποίο ο πλουραλισμός δεν μπορεί και δεν πρέπει να προχωρήσει: το κριτήριο αυτό είναι η αμοιβαιότητα· μια σχέση στην οποία ο νεοφερμένος –ο μετανάστης– κάνει ένα συμβιβασμό προς εκείνον που τον υποδέχεται.
Ο πλουραλισμός είναι ένας τρόπος να ζούμε μαζί διατηρώντας τις διαφορές μας. Ωστόσο, επιμένω ότι αυτό δεν μπορεί να γίνει χωρίς αυτή τη δοσοληψία, χωρίς αυτό το συμβόλαιο. Το να μπαίνεις σε μια πλουραλιστική κοινότητα σημαίνει να αποκτάς και συγχρόνως να παραχωρείς. Οι αλλοδαποί που παραμένουν πεισματικά «ξένοι» προς την κοινότητα αμφισβητώντας τις αρχές της, είναι οι ξένοι που προκαλούν αντιδράσεις απόρριψης, φόβου και εχθρότητας.
Σε ποιο βαθμό μπορεί να είναι ανοιχτή μια «ανοιχτή κοινωνία»; Όσο το επιτρέπει η ιδέα της πλουραλιστικής κοινότητας στο εσωτερικό της οποίας τα διαφορετικά στοιχεία γίνονται σεβαστά με αμοιβαίο τρόπο. Ωστόσο, δεν απορρέει από καμιά λογική ότι ο πλουραλισμός πρέπει να είναι απεριόριστος. Τα «ανοιχτά μυαλά» –όσοι αυτοαποκαλούνται έτσι– τραβάνε τα πράγματα πέρα από το σημείο θραύσης. Θυμάμαι ότι το πρωτοσκέφτηκα αυτό όταν, στη δεκαετία του ’80, στη Γαλλία, ακουγόταν το σύνθημα της αριστεράς υπέρ των μεταναστών «Μην αγγίζεις το φιλαράκι μου!». Ήταν τότε που οι πολίτες έπαψαν να είναι πολίτες κι έγιναν φιλαράκια.

Το βίντεο με τα "γαλλικά" φοιτητών σε Πάγκαλο

Μετά από το επεισόδιο που σημειώθηκε με τον πρωθυπουργό, Γιώργο Παπανδρέου, στο Βερολίνο, αυτή τη φορά ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Θεόδωρος Πάγκαλος, έγινε αντικείμενο αποδοκιμασιών από φοιτητές στο Παρίσι.

• Το βίντεο με τη φραστική επίθεση φοιτητών στον Παπανδρέου

Κατά τη διάρκεια εκδήλωσης στοΠαρίσι προς τιμήν του φιλόσοφουΚώστα Αξελού και του σκηνοθέτηΚώστα Γαβρά, ο Θεόδωρος Πάγκαλος δέχθηκε φραστική επίθεση από φοιτητές, οι οποίοι ανάρτησαν πανό συμπαράστασης για τους 300μετανάστες απεργούς πείνας.

Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης προσπάθησε να συνομιλήσει με τους νεαρούς, οι οποίοι ζήτησαν εξηγήσεις για τη φράση "κοπρίτες", με τονΘεόδωρο Πάγκαλο να κάνει λόγο για ανακρίβειες του Τύπου, ενώ ένας από αυτούς ρωτούσε επίμονα "μαζί τα φάγαμε;".

Μάλιστα τους κάλεσε να συνομιλήσουν μαζί του την επόμενη μέρα και πρόσθεσε ότι θα έπρεπε να σέβονται τον Κώστα Γαβρά.

"Δεν σεβόμαστε εσένα" ήταν η απάντηση των φοιτητών, οι οποίοι τον κάλεσαν να αποχωρήσει από την εκδήλωση.

Τελικά, ο Θεόδωρος Πάγκαλος εγκατέλειψε την αίθουσα οργισμένος. Το επεισόδιο συνέβη το βράδυ τουΣαββάτου (26/2) στο "Ελληνικό Σπίτι" στο Παρίσι, όπου θα προβαλλόταν η νέα ταινία του κ. Γαβρά "Ο Θεός αγαπάει το χαβιάρι" που αφορά τη ζωή του Ι. Βαρβάκη.

Δίκη του Παντείου Νο2 Υπόθεση διασπάθισης ύψους 2 δισ. δρχ. την περίοδο 1992 - 98

Της Ευας Καραμανωλη

Αντιμέτωποι με την πρωτόδικη απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων, που τον Ιούνιο του 2007 είχε απαγγείλει βαρύτατες ποινές, με αποτέλεσμα να οδηγηθούν στη φυλακή πέντε άτομα -πρώην πρύτανης, πρώην αντιπρύτανης και διοικητικοί υπάλληλοι- θα βρεθούν και πάλι αύριο οι εννέα κατηγορούμενοι στην υπόθεση του Παντείου Πανεπιστημίου.

Η εκδίκαση της υπόθεσης σε δεύτερο βαθμό είχε προσδιορισθεί για τον περασμένο Νοέμβριο, ωστόσο ανεβλήθη μετά αίτημα του πρώην πρύτανη, Αιμίλιου Μεταξόπουλου, ο οποίος επρόκειτο να ταξιδέψει στο εξωτερικό προκειμένου να υποβληθεί σε επέμβαση λόγω σοβαρότατου προβλήματος υγείας που αντιμετώπιζε. Προς τούτο μάλιστα το δικαστήριο είχε άρει τον περιοριστικό όρο της απαγόρευσης εξόδου που του είχε επιβληθεί σε αντικατάσταση της κράτησής του. Ωστόσο, το ταξίδι δεν έγινε ποτέ, καθώς ο Αιμ. Μεταξόπουλος απεβίωσε μία ημέρα μετά...

Στο εδώλιο του Πενταμελούς Εφετείου θα βρεθούν προκειμένου να δικασθούν σε δεύτερο βαθμό για την υπόθεση διασπάθισης κονδυλίων ύψους 2 δισ. δρχ. την περίοδο 1992-1998 από το Πάντειο Πανεπιστήμιο οι πρώην αντιπρυτάνεις Παναγιώτης Γετίμης, Δημήτρης Κώνστας, Κωνσταντίνος Παπαθανασόπουλος, ο πρώην υπεύθυνος του λογιστηρίου του ιδρύματος Αναστάσιος Κουτσοδημητρόπουλος, ο υπάλληλος του Παντείου Μιχαήλ Παπαδοκωστάκης, οι διοικητικοί υπάλληλοι Βλάσης Βεηκοντής και Χαράλαμπος Μπούτσικος, καθώς και οι προμηθευτές Ιωάννης Γρατσάνης και Παναγιώτης Ορφανός. Εξ αυτών, ο Α. Κουτσοδημητρόπουλος ο οποίος έχει καταδικαστεί σε τρις ισόβια και κάθειρξη 15 ετών για υπεξαίρεση 1 δισ. 132 εκατομμυρίων δραχμών, απάτη σε βάρος του Δημοσίου, πλαστογραφία και ψευδή βεβαίωση, εκτίει την ποινή του διά εγκλεισμού. Στους λοιπούς καταδικασθέντες το δικαστήριο είχε επιβάλει ποινές που κυμαίνονται από 10 μέχρι 16 έτη, ενώ αρχικά είχαν οδηγηθεί στις φυλακές προκειμένου να εκτίσουν την ποινή τους πέραν του εκλιπόντος Αιμ. Μεταξόπουλου, ο οποίος είχε καταδικαστεί σε 25ετή κάθειρξη, οι Π. Γετίμης, Μ. Παπαδοκωστάκης και Βλ. Βεηκοντής εν συνεχεία αποφυλακίστηκαν.

Το πρωτόδικο δικαστήριο είχε αναγνωρίσει στους πρυτάνεις και τους αντιπρυτάνεις τα ελαφρυντικά του πρότερου εντίμου βίου και της καλής συμπεριφοράς μετά την πράξη, ωστόσο οι βαρύτατες ποινές που είχε απαγγείλει, είχαν προκαλέσει ιδιαίτερη αίσθηση και είχαν χαρακτηριστεί από δικαστικούς κύκλους «πρωτοφανείς δεδομένης της φύσης της υπόθεσης».

Στο μακροσκελέστατο κατηγορητήριο που έχει συνταχθεί, καταγράφονται αδικήματα όπως, υπεξαίρεση σε συνδυασμό με τις επιβαρυντικές διατάξεις του ν. 1608/50 περί καταχραστών του Δημοσίου, απάτη και συνέργεια στο ίδιο αδίκημα, ψευδής βεβαίωση και πλαστογραφία.

Μεταξύ άλλων στη δικογραφία περιγράφονται περιπτώσεις υπερτιμολογήσεων οικοδομικών υλικών και οικοδομικών εργασιών, υπερτιμολογήσεις στο κόστος σίτισης των φοιτητών, ενώ γίνεται και αναφορά στην αγορά μιας μεταχειρισμένης «Φεράρι» αξίας 27 εκατομμυρίων δρχ., ποσό το οποίο φέρεται να προήλθε από τον λογαριασμό της Επιτροπής Ερευνών του Πανεπιστημίου.

Κατά την εκδίκαση της υπόθεσης σε πρώτο βαθμό, οι κατηγορούμενοι είχαν αρνηθεί τα όσα τους καταλογίζονταν και είχαν υποστηρίξει ότι με τον έναν ή τον άλλο τρόπο δεν ήταν της αρμοδιότητάς τους ο έλεγχος των συγκεκριμένων οικονομικών συναλλαγών. Οι Αιμ. Μεταξόπουλος και Δημ. Κώνστας είχαν ισχυριστεί τότε ότι δεν είχαν επί της ουσίας ανάμειξη στα οικονομικά του πανεπιστημίου, τα οποία ήλεγχαν οι οικονομικές υπηρεσίες. Η εμπιστοσύνη στο οικονομικό τμήμα του Παντείου σε συνδυασμό με την απουσία καταγγελιών, όπως επισήμαναν στους δικαστές, είχε οδηγήσει στην απουσία ελέγχου.

Αίσθηση είχε προκαλέσει ότι και οι δύο πρώην πρυτάνεις είχαν αφήσει αιχμές σε βάρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου αλλά και του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους που συνέχιζε να καταβάλει κανονικά τις προβλεφθείσες επιχορηγήσεις.

Η αρχή έγινε με την Αίγυπτο,τώρα η Λιβύη,ποιά χώρα έχει σειρά;

Λίγες μέρες πριν, η παγκόσμια κοινότητα ήταν συγκλονισμένη με τα γεγονότα που διαδραματίζονταν στην Αίγυπτο με την εξέγερση του λαού εναντίον του προέδρου Μουμπάρακ.Μεγάλος αριθμός νεκρών,εκατοντάδες οι τραυματίες και ένας λαός που ζητούσε απεγνωσμένα την απομάκρυνση ενός προέδρου που δεν είχε προσφέρει τίποτα στη χώρα του ενώ βρισκόταν χρόνια στην εξουσία.Κάτω απο την πίεση και την οργή του αιγυπτιακού λαού ο Μουμπάρακ αναγκάστηκε να παραιτηθεί ενώ τα ηνία της χώρας ανέλαβε προσωρινά ο στρατός.Σήμερα παρακολουθούμε τα γεγονότα που λαμβάνουν χώρα στη Λιβύη.Ο λαός έχει εξεγερθεί εναντίον του Καντάφι,η ανατολική Λιβύη είναι ελεύθερη και η κατάσταση είναι εξαιρετικά τεταμένη.Χιλιάδες άνθρωποι εγκαταλείπουν τη χώρα και καταφεύγουν στις γειτονικές Τυνησία και Αίγυπτο.Υπάρχει μεγάλη έλλειψη στα είδη πρώτης ανάγκης όπως τρόφιμα πόσιμο νερό και φάρμακα.Μέχρι στιγμής η διέθνης κοινότητα έχει αναλάβει το ρόλο ενός παρατηρητή.Ωστόσο εξαιτίας της έντασης που έχει δημιουργηθεί τα τελευταία 24ωρα το ΝΑΤΟ δηλώνει έτοιμο να παρέμβει αν αυτό ζητηθεί απο οποιοδήποτε μέλος του.Ήδη βρίσκονται στην περιοχή ναυτικές δυνάμεις των ΗΠΑ , της Αγγλίας ,της Ρωσίας , της Ιταλίας και της Γαλλίας χωρίς ωστόσο να έχουν προβεί σε καμία είδους παρέμβαση।Τα διεθνή ΜΜΕ κάνουν λόγο για λουτρό αίματος στους δρόμους της Τρίπολης όπου πολλές συνοικίες έχουν πλέον τεθεί υπο τον έλεγχο των αντικυβερνητικών.Απ' την άλλη πλευρά ο Μουαμάρ Καντάφι τάζει λαγούς με πετραχίλια στο λαό σε μία απεγνωσμένη προσπάθεια να κατευνάσει την ένταση που επικρατεί,ενώ καλεί τους υποστηρικτές του σε συσπείρωση και τους καλεί να πολεμήσουν μέχρι θανάτου εναντίον των εχθρών του.
Παρακολουθώντας λοιπόν αυτά τα δραματικά γεγονότα μου είναι αδύνατο να μην αναρωτηθώ αν η διεθνής κοινότητα έρχεται σταδιακά αντιμέτωπη με μια μεγάλη κρίση στον αραβικό κόσμο και αν είναι έτσι, πως αυτή θα αντιμετωπιστεί από τις πιο ανεπτυγμένες χώρες του Βορρά.Μήπως λοιπόν μετά την Λιβύη έχει σειρά κάποια άλλη χώρα;Πάντως το μόνο σίγουρο είναι ότι αυτές οι εξελίξεις πρόκειται να αφυπνίσουν συνειδήσεις και να προκαλέσουν ένα μεγάλο επαναστατικό ρεύμα.Είναι όλα αυτά μια σύμπτωση ή όλες αυτές οι εξελίξεις υποκινούνται απο άλλους παράγοντες που σκοπό έχουν να ικανοποιήσουν τα συμφέροντα κάποιων;

του Κωνσταντίνου Σ.

Πρυτάνεως συνηγορία - Οι µετανάστες - καταληψίες της Νοµικής, η εισαγγελική δίωξη και το κράτος

Του Βασίλη Κρεμμυδά

Συµπληρώνονται 38 χρόνια από τότε· η Νοµική είχε γίνει σύµβολο· το σύµβολο πριν από το Πολυτεχνείο. Ξανάγινε σύµβολο πριν από λίγες ηµέρες. Αλλιώτικο σύµβολο τώρα και µε πολύ µικρότερη αξία· άλλη κοινωνία τότε, άλλη τώρα – άλλο το αίτηµα τότε, άλλο σήµερα: ο ηρωισµός και το τίποτα· το χωρίς αίτηµα.

Κατ’ αρχάς πρέπει να πούµε κάτι ουσιαστικό: παράνοµοι άνθρωποι δεν υπάρχουν. Η ανθρώπινη ύπαρξη δεν µπορεί να κηρυχθεί σε παρανοµία. Και τώρα ας δούµε τα γεγονότα:

Κάποιοι µαζεύουν κάποιους δυστυχείς µετανάστες από χρόνια εγκατεστηµένους στα Χανιά, που είχαν αρχίσει ή ήθελαν να αρχίσουν απεργία πείνας. Απεργία πείνας στα Χανιά; ∆εν λέει. Τους πληρώνουν, οι κάποιοι, τα εισιτήρια στο καράβι και τους συνοδεύουν· στον Πειραιά τούς περιµένουν κι άλλοι «κάποιοι»· και παρατεταγµένους τούς φέρνουν µε πούλµαν, πληρωµένα από τους «κάποιους», στη Νοµική Αθηνών, όπου άλλοι «κάποιοι» έχουν φροντίσει να ανοίξουν τις εισόδους στο κτίριο. Τους τοποθετούν σε ένα αµφιθέατρο, τους φέρνουν και ό,τι χρειάζεται ένας απεργός πείνας και µένουν για συντροφιά, να µην πλήξουν οι άνθρωποι.

Ακολούθως επιλαµβάνονται τα κανάλια και αρχίζει η «δικάσιµος» µε την ανάγνωση του «κατηγορητηρίου»: πώς µπήκαν αυτοί, ποιος τους έφερε, πώς καταλύθηκε το άσυλο; Και το τελευταίο και πιο ζουµερό: πού είναι ο πρύτανης; Από κοντά, στοιχήθηκε η πολιτική ηγεσία: Εµείς δεν επιτρέπεται να επέµβουµε· το Πανεπιστήµιο έχει αυτοτέλεια· µόνο ο πρύτανης µπορεί να ζητήσει άρση του ασύλου, δική του ευθύνη είναι να βρει τη λύση.

∆εν ήταν οι µόνες φωνές, υπήρξαν κι άλλες: το λέµε χρόνια, να καταργηθεί το άσυλο, έλεγαν αυτές. Αναρωτιέµαι, ωστόσο: αν δεν υπήρχε άσυλο τι διαφορετικό θα γινόταν, θα έµπαινε η Αστυνοµία και θα καθάριζε;

Πέρασαν κάποιες µέρες. Την τρίτη µέρα ο πρύτανης, απροστάτευτος από την Πολιτεία, µε τη συµπαράσταση φίλων του, σχετικών και άσχετων µε το πανεπιστήµιο, αποφασίζει να ζητήσει την άρση του ασύλου και καλεί Αστυνοµία και εισαγγελείς – έκανε δηλαδή αυτό που όφειλε να κάνει.

Ας κάνω µια σύντοµη παρένθεση· πολύ καλά είναι αυτά, η αυτοτέλεια, οι αρµοδιότητες του πρύτανη... Μήπως όµως το πανεπιστήµιο είναι κρατικό; Και µήπως υπάγεται σε συγκεκριµένο υπουργείο; Μήπως η χρηµατοδότησή του γίνεται απ’ αυτό; Τότε, πού ήταν εκείνο το διάστηµα το κράτος;

Ας γυρίσουµε στη Νοµική. Ηρθε, λοιπόν, η Αστυνοµία, έκανε κλοιό γύρω απ’ τη Σχολή και ανέµενε την εντολή, προφανώς του πρύτανη, για να εκκενώσει τη Νοµική. Μέσα στο κτίριο αναπτύχθηκε, λένε οι έγκυρες ειδήσεις, ένας πυρετός διαπραγµατεύσεων ανάµεσα στους εισαγγελείς, σε ειρηνοποιούς πολιτικούς και στα διάφορα δίκτυα αλληλεγγύης στους µετανάστες· γύρω από τον κλοιό της Αστυνοµίας είχε µαζευτεί πολύς κόσµος – ακροδεξιοί, µου λένε, µε ρόπαλα και σιδηρολοστούς· δεν είδα και δεν µπορώ να το βεβαιώσω.

Αλλά ας µη φλυαρώ περιγράφοντας γνωστά πράγµατα και ας πάω στην ουσία.

Κατά τις τελευταίες ώρες της νύχτας οι διαπραγµατεύσεις οδήγησαν σε ειρηνική λύση: οι µετανάστες - απεργοί πείνας αποχώρησαν για άλλο κτίριο, το οποίο πάλι βρήκε ο πρύτανης – όχι η Πολιτεία. Χωρίς να χρειαστεί να επέµβει η Αστυνοµία και χωρίς ν’ ανοίξει µύτη. Κι ύστερα απ’ αυτό ο πρύτανης κατηγορείται για αµέλεια, για παράβαση καθήκοντος: γνώριζε, λέει, και δεν ενηµέρωσε την Αστυνοµία.

Θα αφήσω το ζήτηµα αν ενηµέρωσε ή όχι – είναι γνωστό τι έγινε. Αλλη είναι η απορία µου: µήπως, λέω ο αφελής, η πληροφόρηση και η ενηµέρωση για επικείµενο «έγκληµα», για παρανοµία δηλαδή, δεν είναι δουλειά του πρύτανη, αλλά της Αστυνοµίας, της ΕΥΠ, των µηχανισµών τέλος πάντων διαφύλαξης της τάξης, εντέλει δηλαδή του κράτους;

Ενάγουν έναν πρύτανη που πέτυχε. Που κατόρθωσε (γιατί για κατόρθωµα πρόκειται) να λυθεί ένα τέτοιο πρόβληµα χωρίς την επέµβαση της Αστυνοµίας, χωρίς ν’ ανοίξει µύτη και χωρίς να καεί η Αθήνα. Ταπεινά, στην άγνοιά µου, λέω, µήπως ο κ. Εισαγγελέας, αντί να απαγγέλλει κατηγορία για παράβαση καθήκοντος στον συγκεκριµένο πρύτανη, θα ήταν καλύτερα να διερευνήσει ποιοι ήθελαν εκείνο το βράδυ αίµα και φωτιά;

Γιατί το κόλπο είναι άλλο: να απαξιώσουµε στο πρόσωπο και στην επιτυχία τούτου του πρύτανη τον ίδιο τον θεσµό για να περάσουµε εύκολα τον άλλον, του µάνατζερ ή όπως αλλιώς θα λέγεται. Ας µου επιτραπεί: φτηνιάρικο.


Οι µετανάστες - απεργοί πείνας αποχώρησαν για άλλο κτίριο, το οποίο πάλι βρήκε ο πρύτανης – όχι η Πολιτεία. Χωρίς να χρειαστεί να επέµβει η Αστυνοµία και χωρίς ν’ ανοίξει µύτη. Κι ύστερα κατηγορείται ο πρύτανης.

(Ο Βασίλης Κρεµµυδάς είναι οµότιµος καθηγητής του Πανεπιστηµίου Αθηνών)